24 października 2015 roku zebrali się w Warszawie przedstawiciele archiwów społecznych z całej Polski. W I Kongresie Archiwów Społecznych, zorganizowanym przez Ośrodek KARTA we współpracy z gospodarzem miejsca – Muzeum POLIN, uczestniczyło blisko 200 osób, w tym 140 archiwistów społecznych z całej Polski, przedstawiciele Kancelarii Senatu RP, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, pracownicy archiwów państwowych, bibliotek publicznych, muzeów, państwowych i samorządowych instytucji kultury, instytucji naukowych. Było to wydarzenie o randze historycznej, które zapoczątkowuje nowy etap w rozwoju polskich archiwów społecznych.

Kongres otworzyły prezentacje 11 archiwów społecznych z wielu regionów Polski, o różnorodnych zainteresowaniach i sposobach działania. W swojej różnorodności mogą stanowić szeroką reprezentację całego ruchu archiwistyki społecznej. Tutaj możecie przeczytać krótką notkę o każdym z prezentujących się archiwów (kliknij)

Wsród prezentujących się archiwów znalazł się także Miastograf - Cyfrowe Archiwum Łodzin. Uczestnicy Kongresu przy naszym stoisku mieli możliwość przejrzenia zawartości portalu internetowego oraz tomu Łódź w Ilustracji z lat 30 XX wieku, który został przekazany Stowarzyszeniu Topografie w ostatnich tygodniach. Najistotniejszym doświadczeniem były jednak bezpośrednie rozmowy z osobami zainteresowanymi historią Łodzi i sposobem zbierania treści historycznych jej dotyczących przez naszą organizację. 
 

Oficjalną część Kongresu otworzył dyrektor Muzeum POLIN, prof. Dariusz Stola witając gości. W swoim wprowadzeniu nie tylko z perspektywy dyrektora Muzeum, ale też historyka, prof. Stola podkreślił rolę archiwów społecznych w dokumentowaniu historii Polski, a także przypomniał o Archiwum Getta Warszawskiego „Oneg Szabat”, które przedstawił jako „najbardziej znane na świecie archiwum społeczne”. Prof. Stola podkreślał znaczenie dokumentów gromadzonych przez archiwa społeczne: „Gdybyśmy ograniczyli się tylko do tego co wytworzyli urzędnicy, czy oficerowie, to mielibyśmy niebywale spaczony obraz każdej epoki i byłby to obraz płaski, wysoce niepełny, a nawet fałszywy i tylko dzięki temu, co robią archiwa społeczne, można napisać historię, która jest żywa i pełna.”  Stola zachęcał także do dokumentowania historii Żydów polskich w działaniach oddolnych i do współpracy z Muzeum POLIN. 

Następnie przemówienie wygłosił prezes Ośrodka KARTA – Zbigniew Gluza, który nakreślił w skrócie dzieje polskiej archiwistyki społecznej po 1989 i stwierdził, że Kongres definitywnie rozstrzyga o obecności archiwistyki społecznej jako dziedziny życia publicznego w Polsce. Gluza określił I Kongres Archiwów Społecznych jako „nie tylko święto archiwów społecznych, ale święto demokracji”, gdyż w przestrzeni publicznej obecna jest wspólna determinacja do ustanowienia dziedziny. „Możemy w Polsce zadbać o coś, co jest dogłębnie obywatelskie”. Powiedział, że „przyświecają nam te same racje, co Oneg Szabat, archiwa społeczne działają w imię ocalania życia przez dokument”.
 

Kongres był momentem spotkania przedstawicieli archiwów społecznych z przedstawicielami archiwistyki państwowej. Dyskusja panelowa w audytorium prowadzona była przez szefową działu Historia Bliska w Ośrodku KARTA – Alicję Wancerz-Gluzę. Następnie odbył się panel, który dotyczył modelu współpracy archiwistyki państwowej z archiwistyką społeczną. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, Władysław Stępniak, podkreślił, że wydarzenie ma rangę historyczną, a sama działalność archiwów społecznych  jako „niepaństwowych wytwórców narodowego zasobu archiwalnego”  jest ważnym uzupełnieniem pracy archiwów państwowych. Naczelny Dyrektor uznał Kongres za „domknięcie ważnego etapu, łączącego się także z cechami naszego ustroju i życia publicznego”. Następnie przedstawił zapisy ze znowelizowanej ustawy archiwalnej, dotyczące archiwów społecznych.

W Art. 43a ustawy znalazło się upoważnienie prawne dla Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych do materialnego wspierania wszelkich działań merytorycznych, związanych z gromadzeniem, opracowaniem i popularyzacją oraz konserwacją zbiorów archiwów społecznych. Naczelny Dyrektor zapowiedział uruchomienie konkursu w poczatku 2016 roku. Na koniec Dyrektor wyraził nadzieję, że z każdym rokiem ilość środków i zakres działania Naczelnej Dyrekcji ulegać będą rozszerzeniu, bo znaczenie działań archiwów społecznych jest coraz bardziej dostrzegane.

Relacja za Ośrodkiem KARTA - więcej informacji tutaj: kliknij

1. dobór schematu kolorystycznego o wysokim kontraście ułatwiającym czytanie osobom słabowidzącym
2. dobór czcionek i ich wielkości ułatwiający czytanie
3. możliwość powiększania i pomniejszania tekstu
4. alternatywny styl strony o wysokim kontraście dla odób niedowidzących
5. prawidłowe użycie znaczników HTML
6. teksty alternatywne do obrazków
7. odtwarzacz multimediów specjalnie zaprojektowany dla potrzeb osób niepełnosprawnych
8. wyróżnienie aktywnych elementów na stronie

Cyfrowe Archiwum Łodzian Miastograf.pl ma już poł roku. Z tej okazji zapraszamy na spotkanie miłośników starych fotografii, które odbędzie się w filii Muzeum Miasta Łodzi przy Placu Wolności 5 w sobotę 15 listopada o godz. 14:15. Na spotkanie przygotowaliśmy trzy niespodzianki:

1. nowy albumu "Okiem Holendra" ze zdjęciami ukazującymi Łódź na początku lat. 90.
2. animację zrealizowaną przez Justynę Apolinarzak i Martę Ostajewską wykorzystującą materiały archiwalne z portalu Miastograf
3. film zrealizowany przez Adama Musiałowicza (Efekt Imago)

Okiem Holendra - ponad 200 zdjęć z kolekcji Edwina Dekkera

Edwin Dekker jest holenderskim architektem, który studiował w Łodzi pomiędzy styczniem a czerwcem 1992 r. mieszkając w Domu Studenckim nr X. W tym czasie wykonał kilkaset czarno-białych fotografii Łodzi i jej mieszkańców, które przekazał Stowarzyszeniu Topografie. Kocham Łódź i jej przemysłową architekturę i tę atmosferę tragiczności związanej z transformacją. Miasto nadal walczy o znalezienie pomysłu na siebie, ale ma niesamowity potencjał i energię. Obserwowanie tych zmagań jest dla mnie jest dużo bardziej interesujące niż przyglądanie się Krakowowi czy Warszawie. To jest jeden z powodów, dla których regularnie powracałem do Łodzi w ciągu ostatnich 20 lat - byłem tu co najmniej 30 razy - mówi Dekker. Obecnie w Rotterdamie autor prowadzi studioMERZ (http://www.studiomerz.nl/), które zajmuje się projektowaniem nowych funkcji dla przestrzeni postindustrialnych. Na koncie ma również projekty dla Łodzi.

Dwa z materiałami z Miastografu

Justyna Apolinarzak i Marta Ostajewska, twórczynie m.in. animacji "Księży Młyn", przygotowały dla nas animację wykorzystującą zdjęcia, nagrania wywiadów oraz wycinki prasowe (więcej informacji o autorkach można znaleźć w "Wysokich Obcasach" w artykule "Opowieści ze zrujnowanego osiedla - tu przeplatają się wątki, dekady i biografie"). Z kolei Adam Musiałowicz ze studia Efekt Imago w swojej realizacje zaprezentuje ciekawe archiwalne materiały filmowe z Łodzi lat 60.

* * *

Przed naszym spotkaniem, od godz. 12:00 Adam Brajter (wiceprzewodniczący Towarzystwa Opieki nad Zabytkami) będzie opowiadał na podstawie zachowanych zdjęć o zabudowie nieistniejącego już kwartału w miejscu dzisiejszego parku Staromiejskiego.

O Miastografie

W każdym rodzinnym archiwum kryją się skarby narodowego dziedzictwa kultury. Warto się nimi dzielić! Temu służy Cyfrowe Archiwum Łodzian Miastograf.pl To zbiór zdjęć zmieniającej się Łodzi z domowych zbiorów powiązanych z ciekawymi wycinkami prasowymi oraz fragmentami wspomnień łodzian miasta zebranych przez Stowarzyszenie Topografie. Wszystkie materiały dostępne są na wolnej licencji, dzięki czemu stają się częścią wspólnego zasobu kulturowego.

Projekt Cyfrowego Archiwum Łodzian Miastograf powstał dzięki wsparciu Muzeum Historii Polski w ramach programu "Patriotyzm jutra".